تیپولوژی مسكن از دوره ی صفویه به این صورت بوده است كه هر خانه مسكونی از سه بخش اصلی اندرونی، بیرونی، خلوت تشكیل شده است.بخش اندرونی محل زندگی، بیرونی محل كار صاحب خانه،خلوت محل  پذیرائی میهمانها و افرادی كه از نقاط دور  برای معامله به صاحب خانه رجوع می كردند.بخش خدماتی خانه مثل آشپزخانه در رابطه با سه بخش اصلی كه این بخش نیاز داشتند جاسازی می شده است. پس یك واحد مسكونی واحدی اداری-اجتماعی نیز است...

تیپولوژی مسكن از دوره ی صفویه به این صورت بوده است كه هر خانه مسكونی از سه بخش اصلی اندرونی، بیرونی، خلوت تشكیل شده است.بخش اندرونی محل زندگی، بیرونی محل كار صاحب خانه،خلوت محل  پذیرائی میهمانها و افرادی كه از نقاط دور  برای معامله به صاحب خانه رجوع می كردند.بخش خدماتی خانه مثل آشپزخانه در رابطه با سه بخش اصلی كه این بخش نیاز داشتند جاسازی می شده است. پس یك واحد مسكونی واحدی اداری-اجتماعی نیز است.
قسمت ارتباطی و قسمت خدماتی یكی از مهمترین قسمتهایی است كه باید مورد بحث و بررسی قرار گیرد. رابطه ی بخشها با یكدیگر، ارتباط به قسمتهای مختلف هر بخش به وسیله ی غلام گردشها و پله ها صورت میگیرد كه نشان دهنده ی اهمیت فضاهای ارتباطی است. قسمت خدماتی مانند آبدارخانه رابطی است بین بخش بیرونی و آشپزخانه.
از دیگر مطالب مهم در بررسی نوع مسكن  دزفولی رابطه ی بخش های مختلف خانه با شغل صاحب خانه می‌باشد. بخش بیرونی و خلوت مسكن یك خانه صاحب اداری با یك تاجر كاملا فرق داشته است كه حتی در استقرار عوامل دیگر تشكیل دهنده ی  واحد مسكونی مانند شوادان ها، شاه نشین ها ،غلام گردشها،گوشواره ها و بالاخره غرفه ها موثر می باشد.

بررسی مجموعه مسكونی در محله كهندژ(قلعه)دزفول:
قدمت این مجموعه به دوره ی صفویه باز می‌گردد. به جز قسمتی كه محل سكونتگاه های حكومتی بوده است. بقیه بنا  از سه قسمت اصلی اندرونی، بیرونی، و خلوت و محلی  به عنوان طویله قرار داشته است. تشكیل یافته است.قسمت اندرونی محل زندگی خصوصی اعضای خانواده بوده است، بیرونی در واقع محل كار صاحب خانه است و خلوت محلی برای استراحت و پذیرائی میهمانهای صاحب خانه كه برای معامله یا مشورت از شهر های دیگر آمده اند بوده است.
این استقرار بخش ها را می‌توان با نمودارهایی نشان داد(نمودار 1).

البته قسمت خدماتی در رابطه با بخش های مختلف خانه قرار داشته است.آبرسانی این خانه از چاهی كه در مجموعه ی حمام محله و در كنار آن بوده است و به وسیله ی لوله كشی  و كانال كشی بوده است تامین می شده است. ناگفته نماند این بنا آنچنان با مركز محله و در رابطه با آن طراحی شده است كه مطالعه ی آن جدا از قسمتهای خدماتی محله امكان پذیر نمی باشد.
در مرحله ی بعدی كه رفته رفته بخشهای مختلف خانه ادغام میشوند بخش خلوت خانه جایگاه و شخصیت خود را از دست میدهد.و خانه از دو بخش اصلی اندرونی و بیرونی تشیل می‌یابد. دراین مرحله شاید بتوان گفت قسمتی از خانه به فرزند یا خویشاوند صاحب خانه تعلق می‌گیرد(نمودار 2).

در مرحله ی بعدی این  دو خانه در رابطه با هم و به عنوان یك واحد مجزا عمل می كنند.بخش ساخته شده به صورت بیرونی و خلوت در شخصیتی تازه به صورت اندرونی هویدا می‌شود.
در مرحله بعدی اندرونی وبیرونی اولیه بنا به صورت واحدی جدا عمل می‌كنند و با ساختن اندرونی جدیدی به جای طویله بقیه مجموعه به صورت یك بیرونی و دو اندرونی قابل تشخیص است(نمودار 3).

این مجموعه الآنه به صورت واحد های مجزا عمل می‌كند. ایوان جنوبی اندرونی ،ایوان جنوبی حكومتی شده است .