دزفول شهری كهن با پیشینه ای چند هزارساله است و از قدیمی ترین شهرهای استان خوزستان به شمار می رود و از نظر تاریخی ، طبیعی  و فرهنگی ویژگی های برجسته ای دارد . طبق اظهارات كاوشگران غربی در نیم قرن اخیر از جمله والترهینتس آلمانی ، آوان نخستین امپراتوری گسترده كشور عیلام (اولین حكومت ایرانی) در محل دزفول فعلی قرار داشته است.
تپه های باستانی چغامیش با قدمت 5000 سال پیش از میلاد مسیح كه به گفته باستان شناسان ، گنجینه اطلاعات كاملی از دوران های متعلق به هفتمین هزاره پیش از میلاد تا شكوفایی كامل تمدن شوش است نیز در دزفول قرار دارد. در این تپه ها آثار یك شهر باستانی ساخته شده از خشت های پخته متعلق به عصر پیدایش خط دیده می شود و می توان گفت این منطقه نخستین مركز خط و كتاب در ایران می باشد. 

" پس از نخستین جنگ شاپور با رومیان عدهی زیادی از رومیان اسیر ، همراه امپراتورشان { والریانوس } به جندی شاپور كه از آن در منابع سریانی با نام بیت لاپات یاد كرده اند ، انتقال یافتند ."
در این جنگ كه در سال 260میلادی رخ داد ، شاپور اول پس از شكست لشكر روم ، امپراتور روم را همراه با 70هزار لژیونر رومی ، ستاتور ها ، اشراف و بزرگان روم اسیر كرد و به جندی شاپور خوزستان فرستاد .
گفته شده كه جندی شاپور،ظاهراٌ به دستورشاپور اول برای اسكان اسیران رومی ساخته شده بود و از همان موقع ف یكی از مهم ترین و برجسته ترین شهر هاو مراكز فرهنگی ایران ساسانی شد . شهربان این شهر در زمان شاپور اول ، "پریوك" نام داشته است .

تاریخ شهر " دزفول " را خاورشناسان از آن هنگام كه این شهر پایتخت عیلامیان – حدود2600 سال پیش از میلاد – بود و " آوان " خوانده می شد ، نزدیك به پنج هزار سال برآورد كرده اند . در نوشته های باستانی پس از طوفان نوح ، از شهری به نام "آوان" نام برده شده است .این شهر ، پایتخت تمدّن "عیلام" و سر آمد شهر های مشرق زمین بوده است . كاوشگران غربی در نیم قرن اخیر، از جمله  والتر هینتس آلمانی ، در كتاب خود تحت عنوان "دنیای گمشده ی عیلام" كه به فارسی ترجمه شده ، مینویسد: " ممكن است آوان در جایی كه امروز دزفول قرار دارد ، بوده باشد...